Chợ Mới - Khu Phố Nhỏ của Người Hoa
tại Xả Ninh Quang Huyện Ninh Ḥa

 Quê Hương Qua Một Góc Nh́n của Đường B́nh

 

 

 

Chợ Mới là địa danh của một khu phố nhỏ của người Tàu ở xả Ninh Quang, Huyện Ninh Ḥa, cách Thị Trấn Ninh Ḥa vài cây số về hướng Tay. Ông Phan Tiên Giang, người Việt Gốc Hoa, mấy đời đă sống tại đây cho biết:  Hơn 150 năm năm trước một số người Hoa từ Thị Trấn Ninh Ḥa lên đây khai thác ruộng đất, đồng lúa ph́ nhiêu, năm nào cũng được mùa, dân chúng ấm no, ngày càng phát đạt nên người đến đây ngày càng nhiều. Họ xây một ngôi chợ ở giữa, cất phố xá chung quanh mở cửa tiệm buôn bán thành một khu phố của người Tàu. Ngày xưa Chợ Mới rất phồn thịnh, họ mở tiệm buôn bán chạp phô, xuất cảng ngủ cốc. Thuyền bườm của Trung Quốc cập bến Tiên Du mang hàng vải tơ lục lên chợ Ninh Ḥa rồi chuyển lên Chợ Mới bán, ngược lại lái buôn mua ngủ cốc, gổ quư, trầm kỳ chở về Trung Quốc. Thời phồn thịnh Chợ Mới có đến 4 tiệm thuốc chuyên môn bắc mạch cho toa, bán thuốc bắc và cao đơn hoàn tán. Sau bao nhiêu biến cố của đất nước, Chợ Mới đă đổi thay ṭan diện.  kinh tế suy thoái, ngôi chợ biến thành trụ sở của một Hợp Tác Xả, phố xá đóng cửa tiêu điều, ngày nay  Chợ Mới chỉ c̣n lại vài gia đ́nh người Tàu. Tấm h́nh này chụp ngày 30 tháng 4 năm 2006 cho thấy chung quanh  khu phố này chỉ c̣n lại vài căn phố cổ xưa mang bản hiệu chử Hoa.

Hồi c̣n nhỏ, tôi thường theo Má  lên Chợ Mới mua đậu mua bắp gánh về chợ Dinh bán. Có hai đường đi đến Chợ Mới, că hai đường đều phải đi qua G̣ Quít. Từ trung tâm Thị Trấn Ninh Ḥa, đi lên hướng Tây Quốc Lộ 21, đến B́nh Thành khỏan 2 cây số, rẽ qua bên trái khoản 2 hay 3 cây số là đến G̣ Quít. Rẽ qua phải đi thêm một khoản đường xa là đến Chợ Mới. Hoạc, từ Quốc Lộ 1A đi về hướng Tây xuyên qua thôn Phong Ấp đi thẳng đến G̣ Quít và đi thêm nữa là đến Chợ Mới.  G̣ Quít là nơi tôi sợ nhứt mà người đời thường gọi là Ma G̣ Quít. G̣ Quít là một vùng hoan dă, đât sỏi, không có một cây cao, có nhiều bụi gai thấp, có nhiều nấm mồ hoang nằm rải rát trên một vùng đất rộng lớn. Trước 1954, cứ mổi lần lính Tây Lê Dương đi tảo thanh Việt Minh ở miệt quê, họ bắn chết một số người Việt Minh, họ mang xác về phơi trước chợ Dinh đối diện nhà của tôi để dằn mặt người địa phương. Sau mấy ngày phơi mưa nắng giữa trời, xác chết sinh thối, họ đem những xác này lên G̣ Quít chôn.  Mồ mả không tên tuổi, không một người thân nào dám đến nh́n xác đem về chôn cất.  Mồ mả không tên tuổi lâu ngày trở thành những nấm mộ hoang, hồn ma vất vưởng vùng G̣ Quít ai đi qua cũng phải sợ, nhứt là vào buổi trưa mặt trời đứng bóng.  30 Tháng 4, 2007 Hơn năm mươi mấy năm tôi trở lại đây, nếu không có người anh họ chỉ dẩn tôi không thể nào biết đây là G̣ Quít. Tấm h́nh trên đây cho thấy bốn bề ruộng lúa ph́ nhiêu, nông dân đang khôm lưng gặt lúa chín, hai em mục đồng lùa mấy con ḅ chen vào ăn rạ. G̣ Quít bây giờ có thêm một sân bóng đá cho thanh niên thách đố.  Hôm nay là ngày thách đố giữa hai đội bóng Ninh Phụng và Ḥn Khói (?). Tiếng reo ḥ cổ vơ của khán giả cho thấy trận đấu rất quyết liệt, mọi người phấn khởi vui say theo trận đấu ... đă quên đi cái dĩ vảng đau buồn của G̣ Quít...

Nắng vàng hôn nhẹ mấy buồn cau cao ngệu làm tăng vẽ đẹp chiều quê. Một bụi tre già ở đầu ngơ phản chiếu đám mạ non, Nh́n tia nắng vàng xuyên qua cửa sổ hôn nhẹ làn môi ai, căn nhà ngói đỏ đầy phong rêu ...yêu thương tràng đầy làm thổn thức ḷng người viển xứ...
   
Qua khỏi cánh đồng xanh G̣ Quít là đến Chợ Mới. Đường vào khu phố nhỏ hẹp, nh́n thắng phía trước nơi có ngọn cở đỏ ngày xưa là cái chợ, sau 1975 chánh quyền lấy làm văn pḥng Hợp Tác Xả....cửa đóng then gài... Đây là một căn phố cổ của người Hoa co bản hiệu chử Hoa Tường Phát. Lối kiến trúc này có từ từ cuối thế kỷ 19. Căn nhà này vừa mới sơn. Đứng trước căn nhà này nh́n thẳng vào chúng tôi thấy ba ṿng cung, đàng sau của ba ṿng cung ở giửa là cửa chính, hai bên là hai cửa sổ làm bằng gổ Mun rất quư giá. Bên trong căn nhà này có bàn, tủ, ghế, kệ tràng kỷ ...tất cả đều làm bằng gổ Mun...
Chung quanh khu Chợ Mới giờ c̣n vài căn phố củ, căn nhà này nằm bên hong chợ....Cửa nhà đóng khít không thấy bóng dáng chủ nhà... Đây là căn nhà của bạn tôi...được biết anh ta sanh ra và lớn lên tại căn nhà này. Hiện giờ anh đang ở với mấy đứa con và vài đứa cháu ngoại và cháu nội ...
Tất că người Hoa sống tại đây mang họ Phan, Hà, Châu và Hàn. Ngày xưa lúc kinh tế phồn thịnh Chợ Mới có đến 4 tiệm thuốc bắc, mổi tiệm có thầy bắc mạch cho toa, bán thuốc bắc và cao đơn hoàn tán, tiệm thuốc bắc Khánh An Đường này là tiệm thuốc duy nhứt c̣n hoạt động trong khu phố này.... Sau biến cố Đổi Đời 1975, và sau cú sốc Tôm Sú, dân chúng làm ăn thua lổ nặng, kinh tế xuống dốc khu phố người Hoa  biến đổi toàn diện. Chung quanh khu phố này giờ không c̣n một tiệm chạp phô hay cafe hủ tiếu...nói chung các tiệm buôn đóng cửa để làm nhà ở. Một số người Hoa bán nhà ra đi không trở lại, một số người đi đi về về làm ăn không nên nổi, bàn Billa này là nơi giải trí duy nhất của bà con trong khu phố này...

 

Ngoài lối kiến trúc cổ xưa, các căn phố của người Hoa có thể nhận thấy một cách dể dàng, những bản hiệu tiệm hoạc những tấm sớ cầu chúc gia đ́nh b́nh an viết bằng chử Hoa trên vách tường hay trước cửa nhà...

..nói chung cộng đồng người Việt gốc Hoa ở Chợ Mới bây giờ c̣n rất ít. Ông Phan Tiên Giang cho biết ông sanh ra và lớn lên tại Chợ Mới. Năm nay tuổi thọ của ông rất cao, ông có đến 12 đứa con, 5 trai 7 gái, đứa con út của ông năm nay đă 30 tuổi. Tất că con cái đă lập gia thất, và  đang sống hạnh phúc tại đây với ông....
.....chiều chiều ông xách ghế ra tựa vách tường của Họp Tác Xă để hứng gió mát hàng huyên với con cháu. Lâu lâu bạn bè đến thăm, ông cũng kéo ra đây ngồi nói chuyện dĩ vảng . Ông Phan hiện giờ là người Hoa cao niên nhứt và thâm niên nhứt tại Chợ Mới, là một nhân chứng lịch sử về người Hoa tại Chợ Mới này..

Em bé mấy tháng tuổi này là cháu nội của ông, là một thành viên mới của cộng đồng người Việt gốc Hoa của Chợ Mới. Em bé có hai gịng máu Việt Hoa.   Cháu sanh tại Chợ Mới, mang họ Phan là đời thứ 5 của gia đ́nh ông.  Cập mắt của em bé sáng chói, hướng mắt của em nh́n về một tương lai sáng lạng cho Chợ Mới.  Chúng tôi, vanninh.com xin cảm ơn ông Phan Tiên Giang đă cho biết thông tin về người Hoa ở Chợ Mới. Kính chúc Ông  Thọ Bỉ Nam Sơn.. Long Thể An Khang cho toàn thể Gia Tộc họ Phan và Toàn Thể Cộng Đồng Người Việt gốc Hoa ở Chợ Mới.

Trở về Huyện Ninh Hoa / return to Ninh Hoa District

 

Number of visits: free hit counters