Trường B́nh Ḥa Ninh Ḥa 

Mái Trường Thân Yêu

                                                                               

 

Trường B́nh Ḥa - Lớp 1953-1954

Sáu mươi lăm năm là một thời gian dài của một đời người, từ lúc sơ sinh cho đến trưởng thành có biết bao nhiêu chuyện đă xảy ra trong thời gian đó, và thường th́ người ta cứ cho là chuyện ngày xưa, đă thuộc về dĩ văng, nay ḿnh đă già rồi thôi th́ quên đi cho đở nhức đầu. Nhưng tôi nay đă 65 tuổi rồi vẫn c̣n có tánh ṭ ṃ, thường hay nhớ những chuyện đâu đâu, càng xưa càng thích thú. Chuyện dĩ văng xa xôi của tôi có nhiều cái vui và nhiều cái không vui. Nhiều chuyện tôi cũng nên mượn thời gian để chôn lấp vào quên lăng, nhưng chuyện hồi thiếu thời tôi cũng ráng nhớ cho kỹ để kể lại cho con cháu nghe chơi.

Tôi nhớ ngày xưa tôi là một người Việt gốc Hoa, sanh ra và lớn lên tại thị trấn Ninh-Ḥa, căn phố hiệu Nghĩa Sanh Đường, bây giờ là hiệu Dân Dân, trên đường Trần Quư Cáp, đối diện với nhà ḷng chợ Ninh-Ḥa là nhà của Ông Bà nội tôi, và là căn nhà tôi ở hồi c̣n nhỏ. Là người Ninh-Ḥa ai ai cũng biết phố chợ Ninh-Ḥa trước 1975 chín mươi chín phần trăm là do người Hoa làm chủ, tất cả các căn phố chung quanh nhà ḷng chợ hầu hết là của người Hoa. Trước 1954, tất cả người Hoa ở Ninh-Ḥa là người ngoại quốc, v́ thế tên cúng cơm của chúng tôi đều được đọc theo kiểu Tàu. Là người Hoa nên mỗi năm phải đóng thuế tùy thân, già trẻ bé lớn đều phải đóng; tôi c̣n giữ tấm thẻ tuy thân để làm kỷ niệm.

Chung quanh nhà ḷng chợ Ninh-Ḥa là phố xá của người Tàu, được xây dựng bằng vật liệu vững chắc, mang bảng hiệu viết bằng chữ Tàu, một vài cái viết thêm chữ Việt để người địa phương dể nhận ra cửa hiệu của ḿnh. Nhờ thế lực kinh tế hùng mạnh, người Hoa đă lập chùa miễu và trường học cho con em của họ như chùa Ông, Miếu Thánh Đế ở Tiên Du, chùa Quảng Đông Huệ Thành Hội Quán ở đầu cầu Dinh, Chùa Hải Nam và trường học B́nh Ḥa ở Vĩnh Phú. Theo sử liệu ghi chép của Huệ Thành Hội Quán, những di tích này đă được xây dựng gần hai trăm năm, và nay trở thành di tích thắng cảnh đặc biệt của Thị Trấn Ninh-Ḥa.

Trước 1954, tất cả con em của người Hoa ở quận Ninh-Ḥa đều học chữ Tàu, không học chữ Việt. Cho đến năm 1954 chấm dứt chiến tranh Đông Dương, Hiệp Định Geneve chia đôi Việt Nam thành hai miền Nam Bắc, Ông Ngô Đ́nh Diệm lập chánh phủ Việt Nam Cộng Ḥa ở miền Nam và thi hành chính sách Việt Nam Hóa, bải bỏ thuế tùy thân và người Hoa phải đổi quốc tịch thành công dân Việt Nam, và thi hành nghĩa vụ quân sự như người Việt Nam. Chương tŕnh học của trường Tàu phải thay đổi theo chương tŕnh Việt Nam, và Hoa Ngữ trở thành một ngoại ngữ.

Mặc dầu 50 năm đă bay qua, nhưng tôi th́ lúc nào cũng nhớ kỹ những chuyện vui buồn lúc đi học ở trường B́nh Ḥa và trường Huệ Thành Quảng Đông. Hồi nhỏ đi học th́ vui, nhưng vào những năm 1953-1954 con em người Tàu ở Ninh-Hoà đi học, đi chơi cũng có những chuyện buồn; rất may là chuyện buồn th́ ít v́ nó phát sinh theo thời cuộc, và tuổi c̣n trẻ nên buồn chóng quên và chuyện vui th́ lúc nào cũng nhiều hơn chuyện buồn. 

Trường Tàu B́nh Ḥa và trường Pháp Việt cách nhau bằng một bức tường, suốt hai năm tôi học tại đó, ngày hai buổi tựu trường và tan trường cứ mỗi lần đi ra hay đi vô cổng trường th́ bị học tṛ trường Pháp Việt lấy trái bàng liệng qua quần áo lắm le, có anh c̣n leo lên tường liệng ngay vào đầu học tṛ Tàu, tay th́ liệng, miệng th́ la: “Tàu Le Ăn Me Ỉa Chảy”. Chúng tôi đáp lại “An Nam Mit Bú Đít Xi-Nôa” rất là thô lổ.

Như thường lệ, các em học tṛ người Tàu đi học phải mặc đồng phục chỉnh tề, trai th́ quần cụt xanh áo trắng, gái th́ aó trắng váy dài màu đen. Tất cả học tṛ mang bảng hiệu Trường B́nh Ḥa chữ Tàu. Khi đi học th́ mạnh ai nấy đi, chiều tan trường th́ sắp hàng đi theo hàng lối, và có một vị thầy giáo hướng dẫn, đứa nào lạng quạng th́ bị phạt. Chúng tôi đi có trật tự, từ cổng trường các em qua cầu Dinh về phố chợ.

Chúng tôi, 29 đứa học tṛ Tàu cùng lớp cuối cùng của trường B́nh Ḥa, măn khóa tháng sáu 1954 đúng vào lúc cơn lốc chánh trị thổi mạnh, làm thay đổi tận gốc rễ nền chánh trị và kinh tế của Đông Dương (Việt, Miên và Lào). Đầu cầu Dinh phía bên Vĩnh Phú bị dựt sập và Thị Trấn Ninh-Ḥa cũng cuồn cuộn đổi thay khiến cho 29 đứa học tṛ cùng lớp của tôi bùi ngùi chia tay mà không có một tấm h́nh măn khóa để kỷ niệm như theo truyền thống trường vẫn làm cho những lớp học trước...

Gần 50 năm sau, mùa hè, 30 tháng 6, 2003, tôi về Ninh-Ḥa thăm lại trường cũ, từ ngoài cổng trường nh́n vào, mọi vật đă biến đổi, cổng trường bây giờ lạ hoắc. Ngày xưa, đứng trước cổng trường, ḿnh thấy cái sân banh bóng rổ, và sân đá banh rộng lớn giáp giới với nhà thương, bây giờ là ngôi trường học rộng lớn, và một vách tường được dựng lên sát lối đi bên trái. Ngày xưa đường gieng nuocvào trường có hai hàng Phượng Vĩ trổ bông đỏ rực rỡ vào mùa hè, bây giờ đă được thay thế bởi cây chuối, cây dừa của người chủ mới. Bức tường ngăn cách hai trường B́nh Ḥa và trường Pháp Việt từ xưa nay vẫn c̣n, nên lối đi vào trường giữa hai bức tường không c̣n trống trải như trước. Bên trong sân trường B́nh Ḥa bông hoa cây kiển vẫn tươi đẹp, mấy cây Phượng Vĩ đă già nên được thay thế bởi mấy cây dừa xen kẻ cao nghều nghệu, không khí thật yên tịnh. Đi thẳng vào bên trong, tôi vội bước đến lớp học bây giờ đă bỏ trống, mấy người bạn cho biết trường đă ngưng hoạt động từ lâu. Tôi chụp h́nh cái giếng nước và sân chơi nơi mà ngày xưa sau giờ học, chúng tôi đá banh, u mọi, khát nươc đến giếng nước này, xách lên một gàu nước mát lạnh, nốc một bụng no nê, rồi dùng số nước c̣n sót lại trong gàu xối lên đầu cho mát trước khi trở lại lớp.

Rời trường B́nh Ḥa, tôi qua cầu Dinh đến chùa Quảng Đông Huệ Thành. Một lần nữa, tôi đang bước về dĩ văng, không một chút mộng mị v́ tôi đang đứng trước lớp học của tôi ngày xưa lúc đi học mẫu giáo. Lớp học đối diện với nhà thờ bài vị Nghĩa Từ, lớp học nay c̣n nguyên vẹn, nhưng không c̣n bàn ghế, không có tấm bảng đen và cũng không có học tṛ; mặc dù vậy trí óc tôi vẫn nghe văng vẳng tiếng hát của đám chim non. Rất tiếc, cảnh trí và âm thanh kỹ niệm này sẽ dần dần ch́m sâu vào dĩ văng khi pḥng học này và toàn bộ ngôi chùa Quảng Đông Huệ Thành, một di tích gần hai trăm năm cổ kính, phải phá vỡ v́ nhu cầu chỉnh trang đường phố...

Trở về Mỹ, tôi điện thoại cho Phan Tiên Thành, bạn học cùng trường cùng lớp, kể chuyện tôi đi Ninh-Ḥa. Thành rất ngạc nhiên, nôn nóng muốn biết Ninh-Ḥa bây giờ ra sao? Tôi đă thấy ǵ và đă gặp ai? Sau khi nghe tôi kể chuyện, Thành chần chờ một chút rồi nói: "qua hai biến cố 1954 và cuộc đổi đời 1975, lớp học 29 đứa của tụi ḿnh bây giờ chỉ c̣n có bốn đứa ở lại Ninh-Ḥa."

Trường Tiểu Học B́nh Ḥa – lớp 1953 -1954

Danh Sách Giáo Sư: Phó Chí Minh, Hiệu Trương (không biết hiện đang ở đâu),
Ông Phù Chí ( Chủ Nhiệm Lớp) người Ninh-Ḥa hiện ở Mỹ
Trịnh Học Thi (Hướng Đạo) USA.
Đường Văn (Địa Lư) Người Ninh-Ḥa, hiện ở Việt Nam
Phan Gia Phúc, Người Ninh-Ḥa hiện ở Phi Châu

Danh Sách Học Sinh.

1, Phan Tiên Thành, Ca. USA Nam
2, Đường B́nh, Washington USA Nam
3, Đường Bồi, Washington USA Nữ
4, Phù Linh Trân, Texas USA Nữ
5, Diệp Năng Nho, Melbourne Australia Nam
6, Phù Kỳ Hà, Santa Anna, USA Nữ
7, Lữ Hiệp, San Jose, Ca. USA Nam
8, Trương Đức Nghĩa, San Jose, Ca. USA Nam
9, Lữ Mè, San Jose, USA Nam
10, Trương Đại Vệ, Ninh-Ḥa, VN Nam
11, Phù Kiện, Đà Nẵng, VN Nam
12, Liên Tố Hoa, Saigon, VN Nữ
13, Lưu Lập Năng, Ninh-Ḥa, VN Nam
14, Dương Quế Hương, Cam Ranh, VN Nữ
15, Đường Điền, Thành Nha Trang,VN Nam
16, Lữ Lục (chết) Nam
17, Âu Thiên Kiên (chết) Nam
18, Diệp Tuyết Nga (chết) Nữ
19, Phan Gia Yến (chết) Nam
20, Phan Chánh Kiên (chết) Nam
21, Lâm Du Tùng (chêt) Nam
22, Lư Nghiêm Tuấn, USA Nam
23, Lâm Trung, California, USA Nam
24, Diệp Ṭan Cơ, USA Nam
25, Tào Thanh Hùng, Cabramatta, Australia Nam
26, Diệp Năng Liêm, Ninh-Ḥa, V N Nam

27, Lương Liên Phương, New York, USA Nữ
28,Trương Vĩ Tuấn, USA Nam
29, Hàng Lư, Ninh-Ḥa VN Nữ


Tổng Cộng: 29 NgườI (21 nam và 8 nữ)

Tính đến tháng 9 Năm 2003, lớp học 1953-1954 của trường B́nh Ḥa có 6 người đă chết, 13 người hiện ở Mỹ, 2 người ở Úc Châu, 1 người ở Đà Nẵng, 1 người ở Saigon, 1 người ở Cam Ranh, 1 người ở Nha Trang và 4 người ở Ninh Ḥa.

Nhằm mục đích xây dựng lại lịch sữ trường học B́nh Ḥa để phổ biến trên mạng lưới toàn cầu, danh sách ghi trên đây do tôi và Phan Tiên Thành cùng ghi chép. Có lẽ danh sách c̣n thiếu sót và sai lầm, tôi xin quư anh em nào cùng lớp thấy ḿnh không có tên trên danh sách, làm ơn thông báo cho Web Master của ninh-hoa.com để cập nhựt lại, đồng thời tôi cũng xin tất cả anh chị em nếu có h́nh ảnh kỷ niệm của lớp 1953-1954, vui ḷng thông báo và cho địa chỉ để chúng tôi liên lạc. Trân trọng Cám ơn.

Cám ơn anh Phan Tiên Thành, người bạn cùng lớp cùng trường đă đóng góp một số dữ kiện để hoàn tất bài viết này.

 

 

Number of visits: free hit counters